Chủ tịch Liên đoàn Vật Việt Nam, ông Lý Duy Thanh, nhận định các hội vật làng truyền thống đầu xuân là nét đẹp văn hóa lâu đời của dân tộc. Tuy nhiên, theo ông, không ít nơi đang tổ chức theo hướng biến tướng, gây phản cảm và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người tham gia.
Ngày 26/2, tại lễ hội vật làng Thái Lai (xã Kim Anh, Hà Nội), một sự cố nghiêm trọng đã xảy ra khi đô vật N.V.T bị gãy cổ sau tình huống bị đối thủ quật đầu xuống sàn. Dù được đưa đi cấp cứu ngay sau đó, nạn nhân không qua khỏi do chấn thương nặng vùng cổ. Vụ việc nhanh chóng thu hút sự quan tâm của dư luận, nhiều ý kiến cho rằng công tác tổ chức ở một số hội vật làng hiện nay còn nhiều bất cập, chưa đảm bảo đầy đủ các yếu tố an toàn.
Chia sẻ với Dân trí, ông Lý Duy Thanh gửi lời chia buồn tới gia đình nạn nhân, đồng thời nhấn mạnh ban tổ chức các hội vật truyền thống cần tuân thủ nghiêm luật vật dân tộc, thay vì tổ chức theo “lệ làng” một cách tùy tiện như tại một số địa phương.
Theo ông Thanh, các hội vật đầu năm âm lịch được tổ chức ở nhiều tỉnh, thành là sinh hoạt văn hóa đặc sắc, góp phần tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong dịp năm mới. Đây là dịp đề cao tinh thần thượng võ, khích lệ lòng dũng cảm, sự tự tin và mưu trí của thanh niên, qua đó hình thành một sân chơi lành mạnh trong những ngày đầu xuân.
Tuy nhiên, điều khiến ông trăn trở là tình trạng một số nơi tổ chức sai lệch mục đích ban đầu của lễ hội. Ông cho rằng việc để đô vật nam thi đấu với đô vật nữ, dù với tính chất biểu diễn, mua vui, là không phù hợp với truyền thống văn hóa Việt Nam. Thậm chí, có nơi cho phép các cặp đấu nam – nữ hoặc “Tây đấu với ta” nhằm thu hút khán giả, quay clip đăng tải lên mạng xã hội để “câu view”, khiến hội vật bị biến tướng.
“Ban tổ chức không thể vin vào ‘lệ làng’ để tổ chức một cách tùy tiện. Hội vật truyền thống vẫn phải tuân thủ luật vật dân tộc”, ông Thanh nhấn mạnh.
Chủ tịch Liên đoàn Vật Việt Nam cho biết các vận động viên chuyên nghiệp thuộc hệ thống của liên đoàn đều được nhắc nhở không tham gia những hình thức thi đấu biến tướng, nhằm giữ gìn chuẩn mực văn hóa của môn vật cổ truyền.
Ông Thanh cũng lưu ý, luật vật dân tộc quy định rất rõ về độ tuổi, hạng cân khi ghép cặp thi đấu để đảm bảo cân bằng thể chất giữa các đô vật. Các đòn thế nguy hiểm như móc, bóp vào vị trí hiểm, dùng đầu húc, đấm, đá, đạp, lên gối, sử dụng cùi chỏ, chém gáy, túm tóc hay bẻ khớp đối phương đều bị cấm tuyệt đối.
Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt những quy định này, các giải vật dân tộc do Liên đoàn tổ chức hiếm khi xảy ra chấn thương nghiêm trọng đe dọa tính mạng. Trong vật dân tộc, chỉ cần đối thủ “lấm lưng, trắng bụng” hoặc “nổi chân” là đã phân định thắng thua. Tuy nhiên, tại một số hội vật làng, dù đô vật đã chạm lưng xuống sàn hoặc lộ rõ bụng trắng, trọng tài vẫn cho trận đấu tiếp diễn, tiềm ẩn rủi ro lớn.
Theo ông Thanh, công tác trọng tài giữ vai trò then chốt. Trọng tài có chuyên môn sẽ nhanh chóng nhận diện tình huống nguy hiểm để kịp thời dừng trận đấu, hạn chế chấn thương nặng. Thực tế, nhiều hội vật làng hiện sử dụng trọng tài phong trào, thiếu đào tạo bài bản, không được tập huấn trước giải, dẫn đến nguy cơ xảy ra sự cố khó lường.
Ông cho rằng sự việc đau lòng tại hội vật làng Thái Lai là lời cảnh báo nghiêm khắc đối với những người làm công tác tổ chức lễ hội truyền thống. “Vui xuân nhưng không thể vui quá đà, bởi an toàn luôn phải đặt lên hàng đầu ở bất kỳ giải đấu nào”, ông nói.
Chủ tịch Liên đoàn Vật Việt Nam khẳng định, lễ hội làng thiếu tiếng trống vật sẽ mất đi phần sôi động, song việc tổ chức thi đấu phải tuân thủ đúng luật, không thể làm theo ý chí chủ quan của một số cá nhân cao tuổi trong làng nếu thiếu hiểu biết chuyên môn. Theo ông, chỉ khi có sự tham gia của những người am hiểu và thực hiện đúng quy định, hội vật truyền thống mới thực sự giữ được giá trị văn hóa và đảm bảo an toàn cho cộng đồng.
