Trận hòa 1-1 giữa Thụy Sĩ và Qatar ở bảng B World Cup 2026 không chỉ để lại dấu ấn bởi màn rượt đuổi tỷ số hấp dẫn mà còn kéo theo một cuộc tranh cãi lớn liên quan đến công nghệ việt vị bán tự động của FIFA.
Tâm điểm nằm ở tình huống diễn ra phút 17 trên sân Levi’s tại khu vực Vịnh San Francisco. Sau pha đánh đầu của Breel Embolo, tiền vệ Remo Freuler băng xuống đón bóng trong vòng cấm trước khi va chạm với thủ môn Mahmoud Abunada bên phía Qatar. Trọng tài Hector Saez Martinez lập tức chỉ tay vào chấm phạt đền.
Quyết định này ngay lập tức gây tranh cãi. Nhiều góc quay truyền hình cho thấy Freuler dường như đã vượt lên trên hàng phòng ngự Qatar ở thời điểm nhận bóng. Tuy nhiên, trợ lý trọng tài không căng cờ báo việt vị. VAR sau đó vào cuộc kiểm tra và cuối cùng xác nhận bàn thắng hợp lệ. Trên chấm 11 m, Embolo không mắc sai lầm nào để đưa Thụy Sĩ vượt lên dẫn trước.
Điều khiến dư luận khó hiểu không nằm ở quyết định của tổ trọng tài mà ở cách FIFA xử lý phần giải thích sau đó. Tại World Cup 2026, cơ quan quản lý bóng đá thế giới đưa vào sử dụng phiên bản mới của công nghệ việt vị bán tự động, hệ thống được quảng bá có khả năng dựng mô hình 3D và xác định vị trí cầu thủ với độ chính xác rất cao.
Trong những tình huống nhạy cảm ở các giải đấu gần đây, FIFA thường công bố hình ảnh mô phỏng hoặc đồ họa 3D để giúp khán giả hiểu rõ căn cứ của quyết định. Thế nhưng ở pha bóng liên quan đến Freuler, điều duy nhất xuất hiện trên màn hình là dòng thông báo “Review Complete” (Kiểm tra hoàn tất). Không có hình ảnh minh họa, không có đường kẻ việt vị và cũng không có bất kỳ dữ liệu trực quan nào được công bố.
Chính điều đó đã châm ngòi cho làn sóng chỉ trích từ giới chuyên môn.
Bình luận trên sóng ITV, cựu đội trưởng Manchester United Gary Neville cho rằng FIFA đang tự tạo ra nghi ngờ không đáng có. Theo ông, nếu hệ thống xác định Freuler không việt vị thì việc công bố dữ liệu là cách đơn giản nhất để chấm dứt tranh cãi.
“Phần lớn những người xem trận đấu đều nghĩ đó là một tình huống việt vị. Nếu FIFA có dữ liệu chứng minh điều ngược lại thì tại sao không cho mọi người xem?”, Neville đặt câu hỏi.
Cựu hậu vệ tuyển Anh cho rằng việc giữ kín những hình ảnh mà công nghệ bán tự động thu thập được chỉ khiến người hâm mộ thêm hoài nghi về tính minh bạch của hệ thống VAR.
Sự bức xúc của Neville càng tăng lên khi chuyên gia luật bóng đá Christina Unkel xác nhận FIFA thực sự sở hữu các hình ảnh và dữ liệu liên quan đến tình huống này nhưng không phát sóng cho khán giả.
“Tôi không hiểu cách làm đó. Nếu đã có bằng chứng thì hãy công khai. Người hâm mộ có quyền được biết quyết định được đưa ra dựa trên cơ sở nào”, Neville nhấn mạnh.
Không chỉ Neville, nhiều chuyên gia khác cũng tỏ ra khó hiểu. Cựu tiền đạo tuyển Anh Ian Wright thừa nhận ông vẫn có cảm giác Freuler đã đứng dưới hàng thủ Qatar khi xem lại các pha quay chậm. Trong khi đó, bình luận viên Lee Dixon còn cho rằng quả phạt đền đáng lẽ không nên được công nhận nếu căn cứ vào những gì xuất hiện trên sóng truyền hình.
Áp lực dành cho FIFA càng lớn bởi chính tổ chức này trong nhiều năm qua luôn nhấn mạnh mục tiêu tăng tính minh bạch cho các quyết định trọng tài. Những thử nghiệm công bố nội dung trao đổi VAR hay trình chiếu hình ảnh việt vị trên màn hình sân vận động đều được giới thiệu nhằm giúp khán giả hiểu rõ hơn về các quyết định gây tranh cãi.
Chính vì vậy, việc không công bố dữ liệu ở một pha bóng có ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ số trận đấu khiến nhiều người cảm thấy khó chấp nhận. Đặc biệt khi ở nhiều trận đấu khác của World Cup 2026, những tình huống việt vị ít gây tranh cãi hơn vẫn được FIFA cung cấp đầy đủ hình ảnh minh họa.
Cho đến thời điểm hiện tại, FIFA vẫn chưa đưa ra lời giải thích chính thức. Một số cơ quan truyền thông lớn, trong đó có BBC, đã liên hệ để đề nghị cung cấp dữ liệu từ hệ thống việt vị bán tự động nhưng chưa nhận được phản hồi.
Trong lúc những tranh luận ngoài sân cỏ tiếp tục kéo dài, Qatar vẫn có lý do để hài lòng với kết quả cuối cùng. Đội bóng Tây Á kiên trì tấn công trong những phút cuối và được đền đáp ở phút bù giờ thứ năm. Từ quả tạt bên cánh phải của Homam Elamin, đội trưởng Boualem Khoukhi bật cao đánh đầu tung lưới Gregor Kobel, mang về bàn gỡ hòa 1-1.
Bàn thắng ấy không chỉ giúp Qatar giữ lại một điểm quý giá mà còn đánh dấu cột mốc đáng nhớ trong lịch sử bóng đá nước này. Sau kỳ World Cup 2022 đáng quên trên sân nhà với ba trận toàn thua, Qatar cuối cùng cũng giành được điểm số đầu tiên tại một vòng chung kết World Cup.
Dẫu vậy, sau trận đấu này, câu chuyện được nhắc đến nhiều nhất vẫn không phải màn lội ngược dòng của Qatar hay pha lập công của Embolo. Thứ khiến người hâm mộ bàn tán nhiều hơn cả là câu hỏi FIFA vì sao không công khai dữ liệu từ công nghệ mà chính họ từng khẳng định sẽ giúp bóng đá trở nên minh bạch hơn.
