Năm 2014, bóng đá Việt Nam từng sống trong bầu không khí đầy tự hào khi tiền vệ trẻ Phan Thanh Hậu, sản phẩm của học viện HAGL-Arsenal JMG, được tờ The Guardian (Anh) bình chọn vào danh sách 40 tài năng triển vọng nhất thế giới.
Khi đó mới 17 tuổi, Thanh Hậu là cái tên duy nhất đại diện cho Việt Nam góp mặt trong bảng xếp hạng danh giá, thậm chí được đánh giá cao hơn cả những gương mặt sau này trở thành ngôi sao như Dele Alli hay Ousmane Dembélé.
The Guardian mô tả Thanh Hậu là “trái tim của tuyến tiền vệ U19 Việt Nam”, nổi bật với kỹ năng xử lý bóng tinh tế bằng chân trái, khả năng chuyền ngắn – dài chính xác cùng nhãn quan chiến thuật sắc bén. Màn trình diễn ấn tượng tại VCK U19 châu Á 2014, nơi Việt Nam gây sốc khi đánh bại Australia 5-1 và chơi ngang ngửa với Nhật Bản, đã đưa tên tuổi của anh vươn ra tầm quốc tế. Thời điểm ấy, cùng với Công Phượng, Xuân Trường, Thanh Hậu được kỳ vọng sẽ trở thành tiền vệ trung tâm hiện đại, thậm chí đủ khả năng vươn ra châu Âu.
Tuy nhiên, hơn một thập kỷ trôi qua, sự nghiệp của Phan Thanh Hậu lại rẽ sang hướng đầy tiếc nuối. Sinh năm 1997 tại Quảng Ngãi, cao 1m70, anh ra mắt HAGL ở V.League từ năm 2015 nhưng không thể cạnh tranh suất đá chính. Thể hình nhỏ bé, hạn chế trong tranh chấp và áp lực từ dàn “gà nòi” tài năng khiến Hậu dần bị đẩy ra rìa. Dù từng góp mặt ở U19, U20 (dự U20 World Cup 2017) và U23 Việt Nam, nổi tiếng với biệt danh “vua sức bền”, cơ hội trên tuyển quốc gia của anh vẫn rất ít ỏi và không đủ để tạo bước ngoặt.
Từ năm 2021, Thanh Hậu bắt đầu hành trình “phiêu bạt” để tìm chỗ đứng. Anh lần lượt khoác áo TP.HCM theo dạng cho mượn nhưng chỉ ra sân hạn chế, sau đó chuyển xuống Bà Rịa – Vũng Tàu rồi Phù Đổng FC ở Hạng Nhất. Đến năm 2023, Hậu ký hợp đồng hai năm với Quảng Nam FC, đánh dấu sự trở lại V.League. Tại đây, anh góp công giúp đội trụ hạng mùa 2023/24 và có 20 lần ra sân, thi đấu khoảng 1.400 phút cùng 3 kiến tạo ở mùa 2024/25. Dù được đánh giá cao về kỹ thuật và khả năng điều tiết nhịp độ, Hậu vẫn thiếu sự bùng nổ để trở thành trụ cột.
Mùa hè năm nay, HLV Nguyễn Anh Đức đưa Thanh Hậu về Becamex TP.HCM để thay thế Hải Huy. Tại sân Gò Đậu, tiền vệ 28 tuổi đã thi đấu 6 trận ở V.League nhưng chưa ghi bàn. Không còn là “thần đồng” năm xưa, Thanh Hậu hiện đóng vai trò như một phương án chiến thuật – mẫu tiền vệ cần mẫn, ổn định hơn là ngôi sao tạo khác biệt.
Sự nghiệp của Thanh Hậu phản ánh phần nào bi kịch của nhiều tài năng trẻ Việt Nam: gánh nặng kỳ vọng quá lớn, hệ thống đào tạo chưa hoàn thiện và sự cạnh tranh khốc liệt khiến giấc mơ vươn tầm châu lục sớm tan vỡ. Dẫu vậy, với kinh nghiệm và tinh thần bền bỉ, anh vẫn còn cơ hội “hồi sinh” nếu tìm được môi trường phù hợp.
Câu chuyện ấy cũng là lời nhắc nhở cho những ngôi sao trẻ hiện tại như Trần Gia Bảo hay Lê Đình Long Vũ – những cái tên được The Guardian vinh danh trong danh sách tài năng triển vọng. Long Vũ, sinh năm 2006, trưởng thành từ lò SLNA, được so sánh với Phil Foden nhờ kỹ thuật và khả năng tạo đột biến. Sau khi tỏa sáng ở các giải trẻ và góp công giúp U23 Việt Nam vô địch SEA Games 2023, anh đã trở thành trụ cột SLNA ở tuổi 19.
Với giá trị 125.000 euro theo Transfermarkt, Long Vũ đang đi đúng hướng, phần nào tránh được “lời nguyền sao trẻ” nhờ môi trường đào tạo bài bản và sự kiên trì – điều mà thế hệ trước như Phan Thanh Hậu từng thiếu để chạm tới đỉnh cao.
